Patriotyczne Obchody

Patriotyczne Obchody 71. Rocznicy Pomordowania Mieszkańców Marchwacza

W sobotę 30 stycznia miały miejsce w Marchwaczu uroczystości upamiętniające 71. Rocznicę Pomordowania Mieszkańców tej miejscowości pod koniec II wojny światowej.  
Warto przybliżyć niektóre fakty tego okresu związane z jedną z największych tragedii okolic Kalisza. Wydarzenia w Marchwaczu rozpoczęły się już nocą z 21 na 22 stycznia 1945 r., kiedy wojska hitlerowskie opuściły wieś, uprzednio podpalając zabudowania gorzelni, lodowni i stodoły. W tym czasie miejscowa ludność podjęła akcję gaszenia pożaru. Do palącej się wsi weszły przednie oddziały wojsk radzieckich. W trakcie walk z rąk Rosjan zginął jeden z mieszkańców Marchwacza – Stefan Szczeblewski. Niebawem oddziały radzieckie zostały wyparte przez niemiecką jednostkę pancerną, która ukrywała się w pobliskim lesie. Dowódca oddziału zarządził przeszukanie obejść Polaków w poszukiwaniu żołnierzy radzieckich. Czterech ujętych żołnierzy radzieckich, wyprowadzonych z miejsca schronienia, rozstrzelano na miejscu. Wkrótce potem nakazano wszystkim mężczyznom – Polakom wyjście z domów i zgromadzono ich na podwórzu majątku. Pod wieczór rozpoczęto wyprowadzanie ich na pobliskie pola i tam grupami rozstrzelano z broni maszynowej. Jeden z wyprowadzonych Aleksander Witaszczyk, widząc, co zamierzają Niemcy, zaryzykował ucieczkę. Pomimo, że Niemcy do niego strzelali, udało mu się uciec. Po wojnie pozostał w tej miejscowości i jeszcze długie lata do początku XXI wieku był świadkiem tych wydarzeń. Wśród rozstrzelanych 56 mężczyzn znalazły się osoby w wieku od 10 do 65 lat, w tym ośmiu nieletnich chłopców. Ciała pomordowanych wrzucono następnie pod stogi słomy, które podpalono dla zatarcia śladów. W trakcie egzekucji Niemcy dokładnie przeszukiwali domostwa, ale niektórym młodym chłopcom udało się skutecznie ukryć. M.in. Jan Pawelec schował się w piecu do wypieku chleba w miejscu zamknięcia zgromadzonych mężczyzn, a Marian Maciaszczyk został przez mamę przebrany za dziewczynę, czym odwrócił uwagę Niemców ( źródło: ks. Eugeniusz Pawlicki – Rajsko dziesięć wieków wsi i Parafii, www.miejscapamieci.org ). Dziś, w wieku już 87 lat jest żywym świadkiem tamtych wydarzeń. Pamięta je też dobrze 9-letnia wówczas Alicja Czarnecka. Oboje mieszkają obecnie w Kaliszu i są najważniejszymi gośćmi corocznych uroczystości.    
Warto też dodać, że po wojnie ostatecznie zdecydowano, że szczątki zamordowanych pozostaną w miejscu kaźni. Pomnik na miejscu zbiorowej mogiły wzniesiono w 1962 r. dla  upamiętnienia wszystkich mieszkańców wsi, zarówno zamordowanych przez niemieckich oprawców, jak i jednego zabitego przez Rosjan (według innych wersji zabito wówczas 63 osoby). Wraz z nimi w mogile spoczywają prochy sześciu Polaków i 12 żołnierzy Armii Czerwonej o nieznanych nazwiskach, poległych w styczniu 1945 r. W latach 2008-2010 staraniem lokalnej społeczności, przy wsparciu Urzędu Gminy w Szczytnikach, udało się ze środków Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa odnowić sam pomnik oraz teren wokół niego.
W roku 2000 r. dla uczczenia pamięci zamordowanych zrodziła się ciekawa inicjatywa Biegu z Kalisza do Marchwacza. Jej pomysłodawcą był Piotr Maciejewski, którego rodzina mieszkała wcześniej w Marchwaczu i którą ta tragedia również osobiście dotknęła. Trudu biegania na dystansie ok. 17 km w chłodny styczniowy poranek podjęła się grupa biegaczy z Kaliskiego Towarzystwa Sportowego ”Supermaraton”. Trasą spod kaliskiego Teatru, Park Miejski, ścieżką rowerową, Las Winiarski, a następnie wzdłuż Zbiornika Szałe, miejscowość Opatówek i Józefów do Marchwacza każdego roku mierzą się z trudami biegu. Od dwóch lat do biegaczy dołączyli też rowerzyści z Klubu Turystyki Kolarskiej ”Cyklista” przy kaliskim Oddziale PTTK. W tym roku do Marchwacza biegło aż 26 biegaczy, a na rowerach jechało 13 osób.
Uroczystości 71. Rocznicy Pomordowania Mieszkańców Marchwacza rozpoczęły się o godz. 11 na Mogile w Marchwaczu odegraniem Roty. Wśród zaproszonych gości był obecny proboszcz Parafii Rajsko ks. Piotr Bałoniak. Parlamentarzystów reprezentował Poseł do Europarlamentu Andrzej Grzyb, a władze rządowe przedstawiciel Wojewody Wielkopolskiego Pani Anna Zarębska – Kierownik Delegatury WUW w Kaliszu. Reprezentowane były także władze samorządowe Powiatu Kaliskiego z Wicestarostą Panem Janem Kłyszem oraz władze samorządu gminnego z Panem Bogdanem Augustyniakiem - Przewodniczącym Rady Gminy Szczytniki. Nie zabrakło pocztów sztandarowych, w tym, co bardzo cieszy, licznej delegacji dzieci i nauczycieli z miejscowego Zespołu Szkół, ale także Ochotniczych Straży Pożarnych z Krowicy Zawodniej, Radliczyc, Iwanowic i Szczytnik.  Uroczystościom od samego początku towarzyszy swoim graniem Orkiestra Dęta przy OSP w Iwanowicach ze swoim kapelmistrzem Markiem Kuberą.  Przy Mogile zebrały się też licznie grupy biegaczy i rowerzystów, rodziny pomordowanych i mieszkańcy Marchwacza. Po apelu pomordowanych, w trakcie którego odczytane zostały nazwiska pomordowanych i pochowanych w tej mogile, Ksiądz Proboszcz poprowadził modlitwę w ich intencji. Następnie uczestniczące w uroczystościach delegacje złożyły wieńce na mogile przy pomniku upamiętniającym tragiczne wydarzenia. Po zakończeniu tej części uroczystości jego uczestnicy, w asyście Orkiestry Dętej z Iwanowic, przeszli uroczyście do budynku Zespołu Szkół w Marchwaczu, gdzie odprawiona została msza św. w intencji pomordowanych, sprawowana przez ks. Piotra Bałoniaka. Na kanwie odczytanej Ewangelii o miłosiernym Samarytaninie celebrans rozważał temat miłości bliźniego. Kto jest moim bliźnim? K. Piotr podkreślił, że Jezus nie daje odpowiedzi wprost. Pragnie zmienić mentalność człowieka i pozwala wskazać tego, który stał się bliźnim. W naszym życiu powinniśmy zastanowić się wobec kogo ja mogę stać się bliźnim, komu mogę okazać miłosierdzie. Podkreślił również, że tegoroczne obchody rocznicy pomordowania mieszkańców Marchwacza zbiegają się z ogłoszonym przez papieża Franciszka nadzwyczajnym jubileuszowym rokiem miłosierdzia. Żyjemy w trudnych czasach pełnych zagrożeń, pesymizmu i niepewności. Rok miłosierdzia dany jest nam, abyśmy uświadomili sobie, że ratunek jest jeden – miłość Boga. Bóg walczy ze złem dobrem, nieustannie pokazując, że jedyną twórczą siłą jest miłość. Podnosi z upadku, i ciągle nie przestaje wierzyć w człowieka. My mamy także przyjąć taką postawę i starać się być miłosierni.  
Liczne komunie św. przyjęte w intencji pomordowanych było zapewne najlepszą pomocą dla tych, których nić życia została tak niespodziewanie przerwana. Mszę św. zakończyło błogosławieństwo i odśpiewanie Boże, coś Polskę…
W dalszej części dzieci i młodzież szkoły z ogromnym zaangażowaniem zaprezentowały okolicznościową akademię patriotyczną, przygotowaną pod kierunkiem nauczycieli Wioletty Jeziorskiej i Agnieszki Pogorzelec. Motywem było przypomnienie wydarzeń II wojny światowej i bohaterskiej postawy Polaków wobec niemieckiego okupanta. Na zakończenie wszyscy wspólnie zaśpiewali Rotę. Wspaniałą prezentacją swoich ról najmłodsze pokolenie przekonało, że chce pamiętać o tamtych wydarzeniach, aby już nigdy nie musiały się one powtórzyć.
Był oczywiście czas na wystąpienia gospodarzy miejsca i zaproszonych gości: Pani Honoraty Szymańskiej – Dyrektor Zespołu Szkół w Marchwaczu, Pana Bogdana Augustyniaka - przedstawiciela samorządu gminnego, Piotra Maciejewskiego - organizatora biegania oraz Pana Mariana Maciaszczyka żywego świadka tamtych wydarzeń, który przypomniał historię tragicznych wydarzeń. Oficjalną część uroczystości podsumowała okolicznościowym koncertem Orkiestra Dęta z Iwanowic, która zaprezentowała wiązankę melodii patriotycznych i wojskowych. Następnie uczestnicy spotkania zgromadzili się na wspólnym poczęstunku, zorganizowanym dzięki wsparciu Urzędu Gminy w Szczytnikach.


Robert Lis

 

 
 
Urząd Gminy Szczytniki
62-865 Szczytniki 139
tel.: 62 7625015
fax: 62 7625274
e-mail: sekretariat@szczytniki.ug.gov.pl

Godz. pracy
poniedziałek: 8:00 - 16:00
wtorek - piątek: 7:00 - 15:00
Lokalizacja geograficzna:
Szczytniki

51°41'13.199"N
18°19'56.604"E
Licznik odwiedzin serwisu:
733 904

Serwis szczytniki.ug.gov.pl używa cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Aby dowiedzieć się więcej o celu ich używania i zmianie ustawień cookies w przeglądarce kliknij. ..więcej informacji... Zamknij